Diş Kırığı

Diş sağlığı ve diş estetiği ile ilgili sorunların en önemlilerinden bir tanesi diş kırığı veya çatlağıdır. Dişlerde kırılma veya çatlama neticesinde oluşabilecek diş rahatsızlıkları, günlük yaşantımızda karşılaşabileceğimiz sevimsiz bir durumdur ve ilgili dişin çekilmesine dahi sebep olabilir.

Dişlerde olabilecek kırık veya çatlaklar tedavi edilmezse dişin çekimi gerekebilir.

 

Dişler, çürüme sonucu zayıf kaldığından, kaza ile oluşabilecek travmalarla, çiğneme sırasında yemekten çıkan taş benzeri sert bir cisim nedeniyle, şiddetli diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığından, aşırı sıcak ve soğuk gıdaların özellikle arka arkaya tüketilmesi sonucu çatlayabilir veya kırılabilir.

 

Diş hekimleri diş  çatlağı tipine, yerine ve derecesine göre tedavi uygularlar. Kırık veya çatlak diş ne kadar erken tedavi edilirse sonuç o kadar iyi olur, tedavi sonrası  çoğu, yıllarca ağrısız ısırma ve çiğneme kabiliyetine sahip olarak kullanılabilir. Diş kırıkları veya çatlakları ile ilgili en çok merak edilen konular kısaca şöyle özetlenebilir.

Dişin çatlak olup olmadığı nasıl anlaşılabilir ?

Çatlak dişlerde çiğneme sırasında düzensiz ağrılar olabilir. Isırma basıncı ile birlikte, aşırı sıcak, soğuk, ekşi veya tatlıya maruz kaldığında ağrıda artış oluşabilir. Birçok vakada ağrı gelip gidebilir. Gözle çok zor izlenilebilen veya röntgende dahi gözlemlenemeyen ufak çatlakların tespiti diş hekimi için bile oldukça zor olabilmektedir.

Çatlak diş neden ağrır ?

Dişlerin dış kısmında koruyucu mine tabakası vardır. Canlılılğı çok az olan bu tabaka içinde sınırlı kalan çatlaklar veya diş kırığı hiçbir rahatsızlık vermeyebileceği gibi sıcak, soğuk tatlı ve ekşi yemekler sırasında dişte hassasiyete neden olabilir, genellikle ağrı yapmaz. Mine tabakasının altında bulunan dentin tabakası canlıdır, çatlak veya kırık dentine ulaşıyorsa hassasiyet ve ağrı başlar. Diş özü denilen sinirlerin ve damarların olduğu pulpaya ulaşan kırık veya çatlaklarda şiddetli ağrılar oluşur.

Dentine ve özellikle pulpaya ulaşmış kırıklar mutlaka tedavi edilmelidir, aksi takdirde dişte ve diş etinde enfeksiyon sonucu diş kaybedilebilir.

Çatlak diş nasıl tedavi edilir?

Dişlerde birçok farklı türde çatlak veya kırık oluşabilir. Tedavi ve sonuç, kırığın türüne, konumuna ve miktarına bağlıdır.

Mine Çatlakları; Çatlak çizgileri sadece minede oluşabilir. Bu çatlaklar yetişkin dişlerinde oldukça yaygındır. Çatlak çizgileri çok sığdır, acı vermez ve görüntü ötesinde kaygı verici değildir.

Kırık Sonucu Kopan Parça; Dişten kopan parça mine sınırları içinde kalıyorsa ve rahatsızlık vermiyorsa tedaviye gerek yoktur. Diş kırığı estetik kaygı oluşturuyorsa küçük bir dolgu, hassasiyet oluşturuyorsa florlama veya yüzey örtücü malzemelerle tedavi uygulanabilir.

Diş kırık veya çatlaklarında nefes alırken, yerken veya içerken ağrı olabilir. Diş hekimine ulaşana kadar semptomları hafifletmek için temiz, nemli gazlı bez veya bezi ısırınız. Yüzeyel olarak sürülen oral ağrı kesici ilaçlar (örneğin Anbesol®) veya merhemler kullanmayınız veya ağrı semptomlarını ortadan kaldırmak için etkilenen bölgelere aspirin yerleştirmeyiniz.

Kırık Diş; Dişteki çatlak dış yüzeyden dikey olarak pulpaya hatta köke kadar ulaşabilir. Buna rağmen diş henüz parçalara ayrılmamıştır. Dişi kurtarmak için erken tanı önemlidir. Kanal tedavisi yapılarak, dişte ağrı ve enfeksiyon oluşumu engellenir, sonrasında dolgu veya kaplama yapılarak tedavi tamamlanır.

Bununla birlikte çatlak veya diş kırığı, diş eti çizgisinin birkaç milimetre altına uzanırsa, artık tedavi edilemez ve diş kurtarılamaz ve büyük ihtimalle çekilmesi gerekir. Bu yüzden oluşan çatlağın ilerlemesine ve dişin enfekte olmasına fırsat vermeden erken tedavi çok önemlidir.

Bölünmüş Diş; Bölünmüş diş genellikle çatlağın dişi boylu boyunca geçmesi sonucu olur. Bölünmüş diş, ayrılabilen farklı bölümlere sahip bir çatlak ile tanımlanır ve diş tam olarak kurtarılamaz. Bununla birlikte çatlağın konumu ve kapsamı, dişin herhangi bir kısmının kurtarılıp kurtarılamayacağını belirleyecektir. Bazı durumlarda, dişin bir bölümünü kurtarmak için kanal tedavisi ve kaplama yapılabilir. Bu işlemlerin yapılabileceğine diş hekimi kara verebilir. Bölünmüş dişler büyük oranda diş çekimi ile sonlanmaktadır.

Dikey Kök Kırılması; Dikey kök kırıkları diş kökünde başlayan ve çiğneme yüzeyine doğru uzanan çatlaklardır. Genellikle minimum belirti ve semptomlar gösterirler ve bu nedenle bir süre fark edilmeden kalabilirler. Dikey kök kırıkları, genellikle diş kökünü çevreleyen kemik ve diş eti enfeksiyonu olduğunda keşfedilir. Tedavi genellikle mümkün olmaz,dişin çekimi gerekebilir. Bununla birlikte, kırık bölüm cerrahi yöntemlerle çıkarılabiliyorsa, kanal tedavisi de yapılarak diş kurtarılabilir.

Çatlak bir kendiliğinden veya diş tedavisi sonrası tamamen iyileşir mi ?

Kırık bir kemiğin aksine, kırılmış bir diş kendiliğinden iyileşmez. Tedaviye rağmen, bazı çatlaklar ilerlemeye ve ayrılmaya devam ederek diş kaybına neden olabilir. Dolgu ve kaplamalar ile kırıklar restore edilebilir ancak her durumda başarı garantisi verilemez.

Dişlerin çatlamasını veya kırılmasını önlemek için neler yapılabilir ?

Dişlerde çatlak veya kırık oluşumu tamamen önlenememekle birlikte, bu ihtimali azaltmak için bazı önlemler alınabilir ;

Buz, patlatılmamış patlamış mısır taneleri veya kalem benzeri sert cisimler çiğnenmemelidir.

Aşırı sıcak ve soğuk gıdalar özellikle birbiri ardına tüketilmemelidir.

Dişler sıkılmamalı veya gıcırdatılmamalıdır.

Uyku sırasında dişlerinizi sıkar veya gıcırdatırsanız, dişlerinizi korumak için diş hekimine bir gece koruyucu silikon aparey yaptırılabilir.

Kontak sporları yaparken koruyucu bir ağızlık veya maske kullanmak, travma sonucu oluşabilecek diş kırıklarını engelleyebilir.

 

Kaynak : American Association of Endodontists

8 views

Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir